Graad 1 en 2 haemorrhoiden behoeven initieel geen chirurgische interventie, maar verdienen eerste een conservatieve behandeling met vezelrijk voedsel of vezelbevattende medicatie. Sommige patienten hebben meer baat bij laxantia. Populaire lokale applicaties met allerlei zalfjes (bv Sperti^®, steroiden, lokale analgetica) hebben hun waarde in clinische trials niet bewezen, en hebben derhalve geen plaats in de regulaire behandeling. Indien vezelrijke voeding en/of laxantia niet-afdoende helpen, kan men overgaan tot interventie:
 

• Rubberbandligatie (Barron): per sessie worden 3 elastiekjes om de basis van het haemorrhoidale weefsel geschoten, hetgeen resulteert in strangulatie en binnen een paar dagen in necrose (figuur 15). De wond fibroseert met fixatie van de omliggende anale mucosa, waardoor er minder kans op prolaps is. In principe mag durante de ingreep geen pijn optreden, want de bandje moeten boven de linea dentata geschoten worden (geen sensibiliteit). Indien toch pijn, verwijder het elastiek, en doe het opnieuw, want patient meld zich een paar uur later met veel pijn op de SEH. In geselcteerde groepen wordt een succespercentage van 60-80% beschreven reeds na 1 sessie². In 2-5% wordt een nabloeding beschreven. Zie Operatieverslag onderaan.
• Sclerotherapie: Scleroserende agentia die gebruikt worden bevatten i) in olie oplosbare phenol, of ii) natriumtertradecysulfaat. De agentia worden thv de anorectalelijn, juist boven de haemorrhoidale plexi aan de basis ervan, submucosaal geinjecteerd. De resulterende ontsteking zou ertoe bijdragen dat de arteriele aanvoer van de plexus gereduceerd wordt. Daarnaast zou er fibrosering plaatsvinden (zie Rubberbandligatie). In 70% wordt succes geboekt. Complicaties zijn te diepe injecties met perirectale fibrosring, infectie en urethraletsel tot gevolg. Prostaatinjecties en zelfs sepsis zijn niet zeldzaam.
• Cryo- en diathermische excisie en IR-fotocoagulatie worden sporadisch uitgevoerd, maar ook dit heeft de meerwaarde boven vezelrijk dieet eventueel aangevuld met rubberbandligatie niet bewezen.
• Bij peristerende graad 3 haemorrhoiden die niet reageren op vezels en successievelijk ligaties/sclerosering is chirurgische interventie te overwegen. Bij graad 4 is er zeker een chirurgische indicatie. Vroeger werd een radicale haemorrhoidectomie (inwendige en uitwendige) uitgevoerd. In 1935 introduceerden Milligan-Morgan een  beperktere  uitvoering hiervan, namelijk de open 3-pijler haemorrhoidectomie (figuur 16 en 17). Deze Milligan-Morgan procedure (ofwel St-Marks procedure) bestaat uit excisie van de 3 hoofdpijlers. De mucosa werd niet gesloten, vandaar de naam "open" haemorrhoidectomie. Het grote nadeel van deze procedure is i) postoperatieve pijn³, ii) anale incontinentie⁴ en iii) nabloedingen. Met name de pijn durante defaecationem werd door Golgher illustratief beschreven als "passing of pieces of glass through the anus".
• Een modificatie op de Milliga-Morgan procedure is de Ferguson procedure (figuren 18 en 19). Hierbij wordt de anale mucosa met oplosbare hechtingen gesloten (zie Operatieverslag onderaan).
• De 3-pijler haemorrhoidectomie is in feite een symptomatische behandeling van de prolaberende haemorrhoid zonder dat er een poging wordt ondernomen om de originele anale anatomie te herstellen. Er vindt simpelweg een ablatie plaats. De stapler-haemorroidectomie daarentegen heeft als doel om de originele anatomie te herstellen. Na repositie van de prolaps wordt de circulaire stapler craniaal van de anorectale overgang gebracht en excideert het distale overtollige rectummucosa (figuur 20). Hierdoor wordt de haemorrhoid naar craniaal gereefd en weer naar zijn originele anatomie getrokken. De teruggeplaatste haemorrhoid krijgt de kans om te ontzwellen en derhalve te krimpen. Echter, bij massieve graad 3-4 haemorrhoiden is er onvoldoende ruimte in de stapler, en dient men de 3-pijler procedure uit te voeren.

figuur 15	figuur 16	figuur 17

figuur 18	figuur 19	figuur 20